طراحی وب سایت

آشنایی ما با سید حسن هاشمی اصولا یک آشنایی نمایشگاهی است چون اکثر ما او را در نمایشگاه های اله سیت مشهد دیده بودیم و این گفت وگو هم به گونه غیر منتظره ای در حاشیه حضور تیم عصرارتباط در جیتکس انجام شد. هاشمی هرچند همیشه منتقدان خود را داشته ولی حضور هم زمانش در سمت های یکسان در اتحادیه و سازمان نظام صنفی استان خراسان رضوی نشان دهنده آن است که این تاجر جوان می تواند برای یک برهه قابل توجه روی محبوبیت صنفی اش حساب کند.
سرآغاز این گفت وگو، گپ دوستانه خود هاشمی درباره بخش نامرئی کارش روی فضای تجارت وب بود که نشان می داد اگرچه عمده شهرت وی به سبب فعالیتش روی حوزه سخت افزار است ولی خودش امید فراوانی به فرصت های تجاری موجود روی فضای وب بسته است.
برای شروع شاید بد نباشد بگویید تجارت دامنه ها در ایران چگونه و از کی آغاز شد؟
کار دامنه ها از سال 1998 تا 2000 در ایران با شروع فعالیت برخی کارشناسان در مشهد و اصفهان آغاز شد که در ابتدا بیشتر روی ثبت اسامی کارخانه ها و شرکت ها متمرکز بودند و روی اسامی اینترنتی دولتی، خصوصی و شهرها فعالیت می کردند. در فاز اول این پروژه عمده هدف بر این بود که با گرفتن اسم کارخانه ها با دامنه com. آن را ثبت کنند و این در حالی بود که آن زمان اصلا چیزی با نام دامنه .ir وجود نداشت.در ابتدا اکثر این شرکت ها می خواستند با مشتریان دامنه ها یک قرارداد web ببندند و در کل بخش عمده ای از فاز اول بحث روی طراحی استاتیک سایت ها بود و هنوز وارد قسمت های حرفه ای طراحی سایت نشده بودیم .
پس یک دفعه یک موج عمومی به وجود آمد.
بله، به این ترتیب همزمان با ما افراد زیادی در زمینه طراحی وب وارد این حوزه شدند و نسبتا هم موفق بودند. بعد از گذشت حدود سه سال که موضوع طراحی سایت در میان سازمان ها و نهادهای دولتی جای بیشتری باز کرد، نیازهای بالاتری برای حرفه ای تر شدن در این بازار احساس شد. به عنوان مثال روزبه روز بر مخاطبان و کاربران سایت سازمان سنجش افزوده می شد به طوریکه در زمان اعلام نتایج کنکور ما شاهد یک ترافیک میلیونی در این سایت بودیم هر serverای پاسخگوی جواب کاربران نبود، به همین دلیل چون توانایی سرویس دهی مناسب از طرف خودشان وجود نداشت ناگزیر اسامی این سایت را روی part clementهای تبلیغاتی قرار می دادند تا درآمد لازم را داشته باشند؛ که در آن سال ها این موضوع نمود خوبی داشت و درآمدهای کسب شده در حد استاندارد 70 دلار بود.
شما کارتان را از چه سالی آغاز کردید؟
ما جزو اولین شرکت ها بودیم که از سال 1998 شروع به کار کردیم و در واقع اولین دامنه ها را در ایران ثبت کردیم. از ابتدا به سمت network solution آمریکا رفتیم و دامنه ها را با همان 70 دلار ثبت می کردیم که به صورت 2 ساله بود؛ پس از یک مدت کوتاهی به عنوان نماینده فروش (reseller) شرکت star gate کارمان را ادامه دادیم و قیمت ها را از 9 دلار شروع کردیم و تا به امروز که به 5 دلار رسیده است.
قاعدتا یک شرکت ایرانی نباید بتواند با یک غول آمریکایی این جوری کار کند.
هویت اینترنتی ما در این کار در واقع کانادایی بود و همه تبادلات از طریق اینترنت انجام می شد. جالب است که هنوز هم قانون مدونی در ایران مبنی بر فعالیت اقتصادی با یک هویت مجازی نداریم و براساس آن تنها شرکتی قادر به فعالیت مجازی است که در ارتباط با فعالیت خود مکان و فروشگاهی برای عرضه داشته باشد و به همین دلیل این تجارت نتوانسته به جایگاه مورد نظر دست یابد.
در وهله اول چه دامین هایی را ثبت کردید؟
ما دو هدف گذاری در ابتدای کار داشتیم؛ یکی اینکه کلمه ایران را در تمام دامین ها ثبت می کردیم که تا سال 2002 تعداد این دامنه ها به 800 رسید و از این طریق قصد داشتیم در مرحله اول هویت ایرانی این سایت ها را القا کنیم، به همین دلیل سعی مان بر ثبت سایت هایی بود که در بردارنده نام ایران هستند و جذابیت خاصی داشتند و در مرحله دوم با خرید کتابچه compass با بررسی اسامی و برندهای برتر جهانی، انتخاب های متنوعی را ایجاد کردیم.
در این میان آیا دامنه ای که علاوه بر کاربرد داخلی، ارزش بین المللی هم داشته باشد را ثبت کردید؟
بله، تعدادشان هم کم نبود، به عنوان مثال ما فقط 70 تا 3 حرفی com. ثبت کردیم و این حجم قابل توجهی بود که بسیار با هم متفاوت و انتخابی بودند، در همین زمینه علاوه بر به کار بردن عناصر مختلف و جذاب سعی داشتیم که از وقایع زمانی و حوادثی که در سطح جهان اتفاق می افتد بهره لازم را ببریم و مثال ملموس آن ثبت تعداد زیادی دامنه برای کشور افغانستان با دامین afghan در زمان واقعه یازده سپتامبر بود که بحث فعالیت های ترور در این کشور داغ بود و ما از این موضوع بهره لازم را بردیم و دامنه های متعددی ثبت کردیم.
برآورد مالی تان برای ثبت دامنه در ایران تا چه میزانی است؛ به عبارت بهتر به ازای هر دامنه ای که ثبت می کنید تا چه مقدار پیش بینی می کنید؟
اگر بخواهیم واقع گرایانه به قضیه نگاه کنیم این تجارت هنوز تا جا افتادن در ایران راه زیادی دارد که اغلب آنها فرهنگی است. به عنوان مثال ثبت یک دامنه برای شرکت گلدیران را در نظر بگیرید که برای تبلیغات خود سالانه بالغ بر 500 میلیون تومان هزینه می کند؛ کاملا طبیعی به نظر می رسد اگر این دوستان نخواهند هزینه ای که برای اجاره یک ماهه یک بیلبورد در شهر در نظر می گیرند برای خرید یک دامین بپردازند، اشتباه بزرگی است، چون بخش عظیمی از مخاطبان آنها در اینترنت به سمت ما می آیند، پس ثبت یک دامنه goldiran.com برای آنها بسیار حیاتی تر به نظر می رسد. کما اینکه هزینه خرید یک دامین از ما اگرچه برابر با اجاره یک ماه یک بیلبورد در سطح شهر است و بسیار با صرفه تر و عمومی تر از آن هم به نظر می رسد.
در حال حاضر بالاترین قیمتی که برای ثبت دامین در ایران داشتیم، چه مبلغی است؟
ما خودمان در این زمینه پیشنهاداتی دادیم. به عنوان مثال برای ثبت دامین sanjesh.com با رقم 15 میلیون تومان کنار نیامدند و این موضوع در حالی است که سایت سازمان سنجش به عنوان یکی از پربیننده ترین و پرترافیک ترین سایت های ایرانی شناخته می شود و لزوما می توان بالاترین قیمت را برای ثبت دامنه آن در نظر گرفت.
تصور می کنید چه نوع تجارتی می تواند براساس این دامنه ها در ایران شکل بگیرید و یا اینکه چگونه می توان از این ترافیک ها یک تجارت سودزا آفرید؟
اگرچه هزینه تبلیغات اینترنتی در ایران نسبتا ارزان است و ضریب نفوذ پایین اینترنت و پهنای کم آن تا حدودی فراگیر شدن فضای مجازی در کل کشور را با مشکل مواجه می کند. آمار نشان داده است این تبلیغات کم کم جای خود را در میان اقشار گوناگون اجتماع باز خواهد کرد و بر طبق پیش بینی ها کارشناسان تا پایان سال 86 در ایران، ما 20میلیون کاربر اینترنتی خواهیم داشت که در مقایسه با سال های گذشته رقم قابل توجهی است و اتمام این قضایا حاکی از آن است که در آینده ای نه چندان دور، بحث تجارت الکترونیکی در ایران شکل و رنگ تازه ای به خود خواهد گرفت و بستر مناسبی برای فعالیت در اینترنت فراهم خواهد شد، هرچند که در این روند نباید مسائل و مشکلاتی از قبیل نداشتن قوانین پول الکترونیکی در کشور را از نظر دور داشت که در کاهش تعداد سایت های فعال در کشور نقش اساسی دارند.
با توجه به اینکه شما همواره در زمینه وب فعالیت تکنیکی داشتید نه محتوایی؛ در زمینه اطلاع رسانی چه منابعی داشتید و به عنوان مثال چه الگوی اصلی در طراحی سایت rayaneh.com داشتید؟
الگوی اصلی ما در کار رایانه، نمونه فعالیت های ما در بخش سخت افزاری مان بود؛ همانطور که می دانید در مجموعه کاری مان یک بخش منفک با 25 نمایندگی مشغول کار سخت افزاری است که در آن فعالیت های سخت افزاری داریم. این فضای کاری در طراحی سایت rayaneh.com بسیار به ما کمک کرد؛ کما اینکه در طراحی هر سایتی سعی مان بر این بود که یک الگوی آمریکایی یا جهانی را در کارمان پایلوت کنیم که در این زمینه هم چند سایت آمریکایی مورد نظر و پلان های مختلف را استفاده کردیم که در مجموع یک ساختمان مناسب برای طراحی سایت بود.
در زمینه بهره گیری از الگوی سایت های مختلف، موضوع کپی رایت برایتان مطرح نبود و یا اینکه مشکلی را برایتان به وجود نیاورد؟
در مورد کپی از تکنیک سایت ها مشکلی وجود نداشت اما در خصوص کپی محتوا ما مجاز نبودیم از محتوای سایت های مورد نظر کپی کنیم؛ البته در بحث طراحی (design)، سعی داشتیم فقط الگوی کلی را کپی کنیم که براساس اهدافمان به آن قالب فارسی می دادیم.
تصور می کنید از rayaneh.com چه موضوع و محصولی برداشت شود؟ فکر می کنید زیرساخت لازم برای موفقیت وجود دارد؟
ما نمی توانیم ادعا کنیم که زیرساخت لازم را داریم یا نه.در واقع ما روی آینده سرمایه گزاری می کنیم. همانطور که قبلا هم اشاره کردم، در حال حاضر که پول الکترونیکی در کشور در حال شکل گیری است، به عنوان مثال اگر 6 ماه دیگر بخواهیم تازه از تجارت الکترونیکی بهره برداری کنیم کاملا طبیعی است که بسیار عقب هستیم به همین خاطر باید از پیش برنامه ریزی کنیم و من پیش بینی می کنم که این بیزینس به زودی راه اندازی خواهد شد .
آیا این نظر عمومی که در تبلیغات آنلاین ایران هنوز عمده تلاش شرکت ها صرف دزدیدن ترافیک و نه جذب آن می شود درست است؟
قبول دارم در حال حاضر متاسفانه برای این تجارت ارزش خاصی قائل نیستند و اگر هم مخاطبی هست در قالب یک ترافیک منفی تعبیر می شود. این در حالی است که اصل قوی در این بیزینس، وجود ترافیک مثبت و جذب مخاطبان است؛ به عنوان مثال ما در سایت rayaneh.com تا به امروز، سه هزار عضو جذب کردیم و در میان آنها افرادی هستند که تا به حال دوازدهمین خرید خود را هم انجام داده اند، همچنین برای ارائه نتیجه کار با یک بانک اطلاعاتی را در سایت فراهم آوردیم که تعداد خریدها، مراجعان، نوع کالاهای پرطرفدار و ... را در آنها مشخص کرده ایم تا بتوانیم در فاز بعدی این روند را تحلیل کنیم.
یعنی می خواهید کار آماری انجام دهید؟
بله ما برای دید رقومی در تحلیل یک نوع بانک آماری تهیه کردیم که برطبق آن برای هر نوع کالا از هر رده وضعیت فروش نوع برند، عرضه و نیاز را بررسی می کنیم و جالب است که بدانید در زمینه IT به عنوان مثال بر طبق این بانک آماری، مادربورد گیگابایت بیشترین فروش، عرضه و مخاطب را دارد ولی ایسوس ظرف ماه های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. بنابراین اطلاعات لازم برای تحلیل در بازار هر کالا به دست می آ ید. به این ترتیب زمینه لازم برای هر نوع خرید، فروش و بررسی فراهم می شود و هر یک از افراد می توانند بدون داشتن هر گونه دانش فنی، برای خریدی آگاهانه و کاملا دقیق اقدام کنند .
در حال حاضر چه دامین های معروفی را در دست دارید؟
برخی بانک ها مثل بانک صادرات و حتی شرکت های بزرگی مانند گلد یران و حتی شهر هایی مثل سرخس ، چابهار و .... برای ساخت سایت و خرید دامین به ما مراجعه کردند و در دستور کاری ما قرار دارند.
در میان این سایت ها موضوع مالکیت فراشخصی چقدر مطرح است و چگونه آن را بررسی می کنید؟
در این قضیه 2 روال وجود دارد؛ شما دامنه .com را در نظر بگیرید که یک trade بین المللی است و کسی نمی تواند در مورد شخصی بودن آن ادعایی داشته باشد و خرید و فروشش به راحتی انجام می شود. اما می توانند روی دامنه هایی مانند .ir یا .us مدعی شوند البته برای دات کام ها هم مشکلاتی مشکلاتی حقوقی به وجود آمد که چون هزینه های پیگیری حقوقی این قضیه تا آنجا که اطلاع دارم بر طبق قوانین حدود 25 هزار دلار بود و این موضوع تقریبا برای تمام دعوی های بین المللی صادق است ما تلاش می کنیم معمولا قیمت دامین هایمان از این رقم بالاتر نرود.
چرا در کارهایتان روی دامنه های .ir در مقایسه با دات کام ها این قدر کم و ضعیف عمل کردید؟
دلیل این موضوع شاید به خاطر این است که توجه کافی به آن نکردم. البته فکر من این بود که طبق قوانینی که فیزیک هسته ای اعلام کرده بود و بر طبق آن می توانست این دامین را از خریدارانش بگیرد، ریسک نکنم چرا که از لحاظ اقتصادی نامطمئن به نظر می رسید، پس وارد آن نشدیم.
در حال حاضر تصور نمی کنید ضرر کردید؟
می توانستیم روی برخی از اسامی سود خوبی به دست بیاوریم حتی خودمان نمایندگانی داشتیم که این ثبت را انجام دادند و موفق هم بودند اما ما هرگز به دید سرمایه گذاری به آن نگاه نکردیم.
فکر می کنید این تجارت پارک کردن دامین، یک تجارت و کسب و کار همواره در حال جریان و زنده است؟ چون برخی کارشناسان معتقدند که بسیاری از افراد که ابتدا وارد این حوزه شدند سود مناسبی بردند اما در حال حاضر این کار چندان پررونق و پرسود به نظر نمی رسد.
خیر، برای شما یک مثال ملموس می زنم. تصور کنید اینترنت مانند یک شهر است، یک شهر زمانی فعال و پررونق است که فروشگاه ها و مغازه های آن فعالیت داشته باشند؛ پس این یک نیاز اساسی است، در این شهر، دامین ها حکم خیابان ها و فروشگاه های اصلی را دارند که تا زمانیکه خود شهر گسترش نیابد جذاب، دیدنی و زنده نخواهد شد. این همان وضعیت حاکم بر بازار کسب و کار اینترنتی ماست که به دلیل تقویت نکردن شاهراه های اصلی در قالب دامین، به نظر دچار یک رکورد نسبی می آید و این موضوع در مقایسه رتبه سایت های فارسی زبان با سایت های همتای عربی یا لاتین تاسف بار است چرا که آمار نشان داده که در این بیزینس ما نسبت به کشورهای عرب زبان بسیار عقب هستیم و باید سعی و سرمایه گذاری بیشتری در این زمینه انجام دهیم.
در بحث ثبت دامنه های فارسی آیا چنین وضعیتی در کشورهای دیگر مرسوم بوده است؟ اینکه اسامی فارسی را در دامنه های خود بنویسند؟
عرب ها مدتی روی این موضوع فعالیت کردند اما نتیجه خوبی عایدشان نشد؛ چون مشکلاتی از قبیل ترافیک در تبدیل کاراکتری حروف بود که چندان منطقی به نظر نمی رسید. به هر حال base اینترنتی ما آمریکایی است و در واقع هیچ نوع بستر فارسی در این زمینه موجود نیست که بر مشکلات آن غلبه کنیم، بنابراین وقتی همه چیز آمریکایی و لاتین است، این موضوع غیرمنطقی به نظر می رسد.
پس فکر می کنید بحث ثبت دامنه های فارسی یک تجارت شکست خورده به نظر می آید؟
تقریبا این موضوع پیش بینی می شود. متاسفانه یکی از مشکلات زیرساختی IT در کشور ما این است که قبل از فرهنگ سازی لازم برای یک تکنولوژی، آن را وارد می کنیم. بیزینس IT هم قبل از فرهنگ فناوری اطلاعات وارد مملکت شد و براساس یک سود کاذب و یک الگوبرداری غلط و بدون تخصص لازم افراد زیادی وارد این کسب و کار می شوند و در مراحل بعدی با از دست دادن سرمایه خود، سرخورده می شوند. این موضوع روندی تکراری در مقابل سخت افزار، نرم افزار و کسب و کار ثبت دامین هم بود.
در زمینه ثبت دامنه ها تا به امروز، در سطح بین المللی هم فعالیت داشتید و به شرکت های مختلف جهانی دامین فروخته اید؟
بله، بیشتر هدف گذاری ما در تجارت بین المللی روی دامین های 3 حرفی بود و در موارد زیادی کسب و کار پرسود و پرترافیکی بود که در کشورهایی مثل ژاپن، آفریقا و حتی کشورهای عربی نتیجه خوبی داشت.
در مفهوم پارک کردن این دامنه ها یک سوال اساسی مطرح است؛ اینکه آیا شما این دامین ها را فقط می خرید یا اینکه برای آن یک رابط(interface) هم در نظر می گیرید؟
در فاز اول که ما کار تبلیغات اینترنتی می کردیم و مخاطب از شرکت هایی مثل google داشتیم به وسیله یک روبات، سایت ایجاد می کردیم و بخش عمده ای از آنها فعال می شد وقتی که یکی از این سایت ها در موتورهای جستجو بلاک می شد آن را روی شرکت های پارک دامین می بردیم و آنجا پارک می کردیم که به ازای هر کلیک روی آن مبلغی برای ما واریز می شد و تحت کنترل ما هم قرار داشت؛ به این ترتیب قادر خواهیم بود از ترافیک آن به خوبی استفاده کنیم.
در اتفاقی که اخیرا برای شرکت های ثبت دامین افتاد مبنی بر اینکه با تغییر سیستم rating گوگل، بسیاری از شرکت هایی که با حجم انبوه فعالیت می کردند ورشکست شدند؛ شما از این قاعده مستثنی بودید یا اینکه ضرر کردید؟
بله، مسلما ما هم دچار این بحران شدیم و آسیب هم دیدیم و حتی قبول هم دارم که این موضوع یک تجارت کاذب بود این دقیقا به دلیل همان نبود فرهنگ سازی قبل از ورود این بیزینس به کشور بود که دامن گیر ما هم شد. ما در واقع می خواستیم همزمان با گرایش شدید شرکت های آمریکایی به این کسب و کار، ما هم سمت و سوی خاصی نسبت به آن داشته باشیم و به آن رو آوردیم و حتی مجبور بودیم برای جذب مخاطبان بیشتر تولید محتوا کنیم که در زمینه های مختلف مثل گردشگری انواع صنعت، کودک و ... بود که می شد با تکیه بر آن وارد این بیزینس شد. در ابتدا که سیستم گوگل هوشمند نبود سودآوری امری آسان به نظر می رسید، هرچند که بسترسازی اینترنتی ما در مقایسه با کشورهای آمریکایی و اروپایی بسیار متفاوت بود به عنوان مثال هجوم کاربران ایرانی بیشتر به سمت سایت های تفریحی است پس باید بیشتر در این سایت ها آگهی تبلیغاتی داشته باشیم تا سایت های خبری؛ اما در کشورهای نامبرده به این ترتیب نیست و طراحان سایت قادرند در اکثر سایت های عمومی و حتی علمی خود آگهی تبلیغاتی ایجاد کنند.
تصور نمی کنید بخش سخت افزاری تان (hardware) با بخش ITsolution شما در تضاد است؟
خیر، چون معتقدم سرانجام باید یک نفر این کار را آغاز می کرد و باید در بخش های مختلف IT، سخت افزار و نرم افزار اطلاع رسانی می شد. این بخش یکی از راه های درآمدزا برای ما بود ولی در زمینه software هر میزان که درآمد داشته باشیم. به همان میزان باید هزینه کنیم و این موضوع در خصوص دامین هم کاملا صادق است که در مقایسه با hardware اصلا چنین مشکلاتی وجود ندارد و شما به راحتی می توانید با ایجاد یک بازار درآمد داشته باشید، به همین دلیل در این بخش بسیار خوش بین هستم.

منبع : پایگاه اطلاع رسانی فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران  تاریخ : 7   مهر   1386  شاخه : وب